
مقدمه
از دیرباز، انسان در پی شناخت نیروهای ناشناخته و رمزآلود جهان هستی بوده است. این میل طبیعی به درک فراتر از محسوسات، در فرهنگهای مختلف به شکلهای گوناگون بروز یافته است. در تمدن اسلامی، بخشی از این جستوجو در قالب «علوم غریبه» نمود یافته؛ علومی که ادعا میشود با بهرهگیری از قواعد خاص، به کشف امور پنهان، پیشبینی آینده یا تسخیر نیروهای ناپیدا میپردازند. اما آیا این علوم از نظر اسلام پذیرفتهشدهاند؟ و مرز میان علم مشروع و خرافه کجاست؟
تعریف علوم غریبه
عبارت «علوم غریبه» به علومی اطلاق میشود که موضوع آنها، شناخت نیروهای پنهان یا اثرگذاری بر عالم غیب است. در برابر این علوم، «علوم جلیه» یا آشکار قرار دارند؛ مانند فقه، منطق، طب و ریاضیات.
«غریبه» در اینجا به معنای «ناشناخته» یا «پنهان» است، نه لزوماً عجیب یا غیرمنطقی. این علوم از منظر بسیاری از دانشمندان مسلمان، در زمره علومی طبقهبندی میشوند که تنها خواص یا اهل بصیرت به آنها دست مییابند.
انواع علوم غریبه
علوم غریبه را میتوان به مجموعهای از دانشها و روشهایی تقسیم کرد که هدف آنها کشف اسرار پنهان، پیشبینی رویدادهای آینده، تأثیرگذاری بر نیروهای نامرئی یا استفاده از رموز و نشانهها برای درک باطن امور است. در منابع اسلامی و متون سنتی، شاخههای زیر بهعنوان اصلیترین انواع علوم غریبه شناخته میشوند:
1. علم جفر
تعریف:
علم جفر علمی است که با تحلیل حروف، اعداد، و ساختار کلمات، به کشف اسرار پنهان یا آیندهنگری میپردازد. مبنای آن بر این باور است که در الفاظ و کلمات قرآن و احادیث، رموزی نهفته است که میتوان با قاعدههایی خاص، آنها را رمزگشایی کرد.
منسوب به:
امام علی (ع) و امام جعفر صادق (ع)؛ گفته میشود کتابی به نام «جفر جامع» در اختیار ایشان بوده که حاوی علوم گذشته و آینده است.
کاربردها:
-
پیشبینی رویدادها
-
تشخیص امور پنهان
-
تحلیل اسم افراد و نسبت آن با سرنوشت
ابزار:
جدولهای حروفی، محاسبات ابجد، علم حروف، اسماء الهی
2. علم رمل
تعریف:
علم رمل یک سیستم پیشبینی است که بر اساس رسم نقاط یا خطوط در شن، خاک یا روی کاغذ انجام میشود. نتیجه با استخراج اشکال خاص و تحلیل آنها در جدولهای مخصوص به دست میآید.
پایه نظری:
باور به اینکه اشکال تصادفی ایجاد شده، بازتابی از نظم پنهان عالم است که از طریق رمزگشایی قابل فهم میشود.
کاربردها:
-
یافتن پاسخ به سوالات
-
انتخاب زمان مناسب برای کارها
-
شناخت نیتها و نیات پنهان
ابزار:
شن، میله یا قلم، جدول رملی، شکلهای ۱۶گانه رملی
3. علم حروف و اعداد (علم الحروف، علم العدد)
تعریف:
این علم به بررسی پیوند میان حروف و اعداد میپردازد و بر این فرض استوار است که هر حرف دارای ارتعاش و عدد خاصی است که در عالم تأثیرگذار است.
شاخهها:
-
ابجد کبیر و صغیر
-
تحلیل نام افراد
-
تعیین ساعات سعد و نحس بر اساس اعداد
کاربردها:
-
تعیین تطابق نام با طالع
-
استخراج طالع شخصی
-
بررسی اثر اسامی در سرنوشت
مثال:
نام «محمد» در ابجد معادل عدد ۹۲ است و با برخی قواعد میتوان نتایج عرفانی یا رمزی از آن استخراج کرد.
4. طلسمات و عزائم
تعریف:
طلسمات اشکال یا نوشتههایی هستند که بهقصد تأثیرگذاری در عالم مادی یا معنوی نوشته میشوند. عزائم نیز ادعیه، آیات، یا اسماء الهی هستند که برای احضار یا دفع نیروهای خاص بهکار میروند.
تمایز:
طلسم ممکن است جنبه شرعی نداشته باشد؛ اما عزائم مشروع، معمولاً از آیات قرآن یا دعاهای مأثور تشکیل میشوند.
کاربردها:
-
گشایش امور
-
بستن زبان یا چشم زخم
-
جذب محبت یا دفع دشمن
ابزار:
کاغذ مخصوص، جوهر روحانی، بخورات، زمانهای خاص نجومی
5. تسخیرات، احضار و علم روحانیات
تعریف:
این شاخه از علوم غریبه، به تلاش برای تسخیر موجودات غیرمادی مانند جن یا ارواح، یا احضار آنها برای انجام کاری خاص اختصاص دارد.
خطرات و هشدارها:
در منابع دینی، انجام این اعمال بدون اجازه شرعی یا دانش کامل، بهشدت نهی شده است. بسیاری از موارد سوءاستفاده، آسیب روحی، یا فریبکاری از این حوزه ناشی میشود.
کاربردهای ادعایی:
-
یافتن گمشده
-
درمان بیماریهای ناشناخته
-
ایجاد ارتباط با ارواح
تمایز با دعادرمانی مشروع:
دعای مأثور مشروع است، اما احضار و تسخیر غالباً غیرشرعی و گمراهکننده تلقی میشود مگر با شروط خاص و علمی
6. علم سیمیا، لیمیا، هیمیا و کیمیا
چهار شاخهی کمتر شناختهشده اما مهم در متون علوم غریبه:
-
سیمیا: دانش تصویرسازی و تغییر ظاهر اشیاء (نظریات رمزآلود درباره تبدیل اشکال و جادوهای نوری)
-
لیمیا: دانش تسخیرات و طلسمات
-
هیمیا: ایجاد توهّمات بصری، یا تغییرات صوری با روشهایی شبیه شعبده
-
کیمیا: کوشش برای تبدیل فلزات به طلا یا دستیابی به اکسیر حیات؛ پیشزمینهای برای شیمی جدید
دیگر مقالات:
شیخ بهایی؛ زندگینامه، آثار ماندگار و میراث علمی
علوم غریبه در متون اسلامی
در متون کلاسیک اسلامی، اشاراتی به وجود و مشروعیت برخی از این علوم دیده میشود. برای نمونه، امام صادق (ع) فرمود:
«العلم علمان: علمٌ ظاهرٌ و علمٌ باطنٌ، فالعلم الظاهر هو علم الفقه، و العلم الباطن هو علم الجفر و الأسرار»
در عین حال، علمای اسلامی، بهویژه فقیهان، همواره نسبت به سوءاستفاده یا انحراف در این زمینه هشدار دادهاند. آثار مشهوری چون «شمس المعارف»، «غایه الحکیم»، یا «الدر المنثور» از منابع مهم در حوزه علوم غریبه محسوب میشوند، اما مشروعیت و اعتبار آنها محل اختلاف است.
دیدگاه فقهی درباره علوم غریبه
فقه اسلامی، علوم غریبه را نه بهطور مطلق میپذیرد و نه مطلقاً رد میکند. معیار اصلی، محتوا و کاربرد آن علم است. برای مثال:
-
استفاده از علم جفر برای تدبر در قرآن یا فهم متون دینی، با شرایطی ممکن است پذیرفتنی باشد.
-
اما استفاده از طلسم یا تسخیر برای آسیب رساندن به دیگران، حرام و باطل است.
-
اگر نتیجهی کار به شرک، فریب یا وابستگی به نیروهای ناشناخته منتهی شود، در فقه اسلامی بهشدت مردود است.
آیا علوم غریبه خرافه است؟
هر آنچه پنهان یا عجیب است، لزوماً خرافه نیست. اما مرز بین «علم خاص» و «باور نادرست» بسیار باریک است. بسیاری از عوام، علوم غریبه را با خرافات، سحر و جادو اشتباه میگیرند. از سوی دیگر، افراد سودجو با ادعای تسلط بر این علوم، اقدام به کلاهبرداری، فروش طلسم، نسخهنویسیهای جعلی و… میکنند.
اسلام، عقلانیت را شرط اصلی برای پذیرش هر ادعا میداند. بنابراین، هرگونه رجوع به علوم غریبه باید با معیار عقل و شریعت سنجیده شود.
کاربردهای واقعی یا افسانهای؟
برخی دانشمندان همچون خواجه نصیرالدین طوسی و حتی شیخ بهایی، بهطور تلویحی به علوم غریبه اشاره کردهاند، اما باید توجه داشت که آثار ایشان بر پایه تجربه، عقل و هندسه نیز بنا شدهاند.
آنچه در ذهن عموم با «جادو» یا «پیشگویی قطعی» گره خورده، معمولاً افسانهای و فاقد ارزش علمی است.
در مقابل، برخی دعاها، اذکار و آیات قرآن که در آثار دینی آمدهاند، دارای جایگاه مشروع و معتبر هستند، مشروط بر آنکه به شیوه صحیح و بدون افراط استفاده شوند.
محصولات مرتبط:
دانلود کتاب الهه طلسمات (PDF) – نسخه اصلی و کاملترین نسخه
دانلود مجموعه ۱۸ کتاب نایاب علم رمل | کاملترین
نتیجهگیری
علوم غریبه بخشی جذاب، پیچیده و گاه مبهم از میراث فکری اسلامی است. با اینکه برخی از شاخههای آن دارای بنیانهای تاریخی و معنویاند، اما ورود به این حوزه بدون علم، آگاهی و معیارهای عقلی میتواند خطرناک و گمراهکننده باشد.
شناخت صحیح، مطالعه منابع معتبر، و پرهیز از افراط یا تفریط، کلید فهم درست این دسته از علوم است. در نهایت، آنچه نزد خداوند مقبول است، ایمان، تقوا، عقلانیت و اعتماد به سنت پیامبر و اهل بیت (ع) است، نه ادعای تسلط بر نیروهای ناشناخته.
دسترسی به منابع معتبر علوم غریبه
اگر بهدنبال منابع اصلی، معتبر و قدرتمند در حوزهی علوم غریبه اسلامی هستید، پیشنهاد میکنیم به دستهبندی علوم غریبه در سایت دیجیفایل مراجعه کنید. ما مجموعهای از بهترین و نایابترین کتابهای علوم غریبه، جفر، رمل، طلسمات، علم اعداد و دیگر شاخههای مرتبط با سنت اسلامی را در اختیار شما قرار دادهایم.
📚 برای مشاهده و دانلود آثار:
👉 علوم غریبه در دیجیفایل
با مطالعه این کتابها، از منابع دستاول و نسخههای خطی و کمیاب بهرهمند شوید و درک عمیقتری از میراث معنوی و رمزی اسلام بهدست آورید.